Πέμπτη, 21 Σεπτέμβριος 2017 20:49

Παραμονή Πρωτοχρονιάς στο Λιθόστρωτο τον περασμένο αιώνα !

Στις αρχές του 1900, υπήρχε  το έθιμο του κομφετί, τα τριζόνια, οι ροκάνες, οι σφυρίχτρες και οι ψεκαστήρες !!!


Ο περίεργος τούτος δρόμος του Αργοστολίου, αποτέλεσε από τις πρώτες στιγμές ύπαρξης της πόλης, έναν από τα κεντρικά σημεία της ζωής της. Τι αλλόκοτο κι αυτό…


Στα περισσότερα νησιά, η παραλιακοί δρόμοι είναι αυτοί που μαζεύουν την βοή της ενέργειας και της οικονομικής δράσης. Κι όμως εδώ ,τα πιο σημαντικά πράγματα…σε τούτο εδώ το εσωτερικό πλακόστρωτο, το στρωμένο, με πέτρινους πελεκητούς κυβόλιθους από την Φάλαρη, σε δυο διαδοχικά έργα επί δημαρχίας Βινιεράτου (1870-1874) και Καρύδη (1874-1881),οι οποίοι μετά τους σεισμούς θα μπορούσαν να είχαν σωθεί…...

Όμορφες οικοδομές στόλιζαν αυτά τα χίλια μέτρα από την Καμπάνα ,μέχρι τον Άγιο Σπυρίδωνα. Το αρχοντικό των Μεταξάδων, η οικοδομή Πινιατώρου, του Μαρκάτου, το τριώροφο Δεστούνη , το αρχοντικό Τρίτση. Εδώ και το αναγνωστήριο «Κοραής». Αλλά και ο πύργος τσι Καμπάνας, η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη των Μεταξάδων , η παλιά μητρόπολη του Σωτήρα, η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα με το καταπληκτικό καμπαναριό της, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου των καθολικών. Και αν πεις από μαγαζιά . Εμπορικά, παπουτσάδικα , ραφία, πιλοποιεία, αρωματάδικα, φωτογραφεία, ζαχαροπλαστεία. Τα μαγαζιά του Τσιρόλια,του Νικολάτου, του Πανά, του Λαυρέντη Βανδώρου,του Βαλσαμίδη, του Καλαβίτη, του Στίβα, και αργότερα του Τζανετάτου, του Τσιλιμιδού, του Singer . Ότι καλύτερο υπήρχε στην Αθήνα αλλά και στην Ευρώπη θα μπορούσες να το βρεις στο Λιθόστρωτο. Ακριβές πορσελάνες , πιάτα «Τζόνσον», κασμήρια, καπέλα «Μπορσαλίνο» ακριβά και φίνα κρύσταλλα Βοημίας, ρολόγια Ελβετικά μεγάλης αξίας, χρυσαφικά , αρώματα από το Παρίσι, πένες και σύνεργα γραφής, ακριβά πούρα. Οδός Κράνης, Μπουλεβάρη, Πρίγκηπος Πεδεμοντίου , οδός Διαδόχου Κωνσταντίνου ,άλλαξε πολλά ονόματα , όμως στο πέρασμα του χρόνου, ένα πράγμα δεν άλλαξε…..



Την παραμονή πρωτοχρονιάς. Την ημέρα αυτή πλημμύριζε από αγοραστές. Μόλις όμως σκοτείνιαζε , τότε άρχιζε η γιορτή. Σε αυτόν τον δρόμο μαζεύονταν όλοι για να αποδιώξουν , να αποκόψουν τον παλιό χρόνο και να υποδεχθούν τον νέο. «Καλή αποκοπή» να αναφωνήσει ο ένας στον άλλο. Όπως μαθαίνουμε και από την εφημερίδα «Ζιζάνιον» στις αρχές του 1900,υπήρχε και το έθιμο του κομφετί.

Γράφει χαρακτηριστικά ο Μολφέτας:

«Κατεβήκαν τ΄ ασκέρια απ΄ την κάθε γειτονιά
Και γρηα δεν έχει μείνει να συμπίση την γωνιά
Κι ένας πόλεμος λυσσώδης αρχινά με κομφετί
Που με δαύτο βουλωθήκαν όλοι μας οι οχετοί»

Εκτός όμως από το κομφετί που σιγά σιγά εγκαταλείφθηκε ,θέση σε αυτήν την γιορτή είχαν και τα τριζόνια, οι ροκάνες. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Αγγελοδιονύσης Δεμπόνος στο βιβλίο του «Το Αργοστόλι διασκεδάζει» : «Μερικά κάνανε ένα ρυθμικό χτύπο σαν πυροβόλο. Άλλα σαν κροτίδες. Μερικά όμως χτυπούσαν δαιμονισμένα σαν πινιάτες και ξεσηκώνανε ολόκληρη γειτονιά.» Υπήρχαν και οι σφυρίχτρες ,που οι κατοχοί τους, προσπαθούσαν μάλλον πρόωρα, να διώξουν τους καλικάτζαρους από το νησί.



Τέτοια δύναμη είχε η σφυριξιά τους. Μα το μεγάλο όπλο μικρών και μεγάλων ήταν οι ψεκαστήρες. Αυτό το καταπληκτικό μεταλλικό σύνεργο ,το οποίο γέμιζε και ξαναγέμιζε κολώνια (παντός τύπου) και σαν στόχο είχε τα αντίπαλα μάτια. Και αν τα μάτια άνηκαν και σε έτερο φύλλο και δάκρυζαν, ιδού η Νίκη. Τα περισσότερα εμπορικά ,πούλαγαν διαφόρων τύπων και μεγέθους ψεκαστήρες, αλλά κοινή παραδοχή όπως βρίσκουμε και στην σχετική βιβλιογραφία, ήταν ότι θα έβρισκες τα πάντα, στον Τσαμιναράκη. Όσο πέρναγε η ώρα το πλήθος μεγάλωνε και η ανάγκη σε «πολεμοφόδια» γινόταν ολοένα και μεγαλύτερη. Από τα τραπεζάκια και τα φαρμακεία εξαντλούνταν παντός είδους κολώνια και το νερό, από τις βρύσες της Καμπάνας και του Αγίου Σπυρίδωνα έβρισκε την θέση του. Τόσο πολύ , που όταν τελείωνε η γιορτή ,ο δρόμος έμοιαζε σαν να έβρεχε μέρες. Για να διασχίσεις λίγα μέτρα, ήθελε προσπάθεια.

Η μεγαλύτερη μάχη γινόταν στα «στενά του Μπον Μαρσέ», διασταύρωση Βύρωνος & Λιθοστρώτου, «επειδή εκεί στένευε και η νεολαία ευχαριστιόταν να περνά από τα Δαρδανέλια του Μπομαρσέ ,για ευνόητους λόγους» όπως αναγράφει ο Λουκάτος στο βιβλίο του «Εικόνες & Θύμησες παλιάς Κεφαλονιάς». Οι φιλαρμονικές, και τότε , έδιναν τον εορταστικό τόνο παίζοντας τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα. Και οι καλύτερες φωνές ,ξεδιπλώνονταν σε αυτόν τον δρόμο , από τις κομπανίες των κανταδόρων που όμως απόψε δεν σταματούσαν κάτω από τα μπαλκόνια για καντάδα σε κάποια όμορφη σιόρα, αλλά έφερναν βόλτα όλο το πλακόστρωτο, μη φειδόμενοι την μάχη .Όποιος περπάταε στο πλακόστρωτο αυτήν την ώρα, ήξερε ότι θα βραχεί ,αλλά και θα καταβρέξει. Η ώρα περνούσε . Η αλλαγή του νέου έτους πλησίαζε. Και στο τέλος της γιορτής, έμενε ένας δρόμος βρεγμένος και «αρωματισμένος» . Αλλά ο κόσμος ήταν χαρούμενος και στα γύρω καντούνια έμεναν οι φωνές των κανταδόρων που συνέχιζαν να ψέλνουν τα κάλαντα, τονίζοντας

«Εσφάξαμε τον κόκορα,εσφάξαμε την κότα
Δώστε κι εμάς τον κόπο μας να πάμε σε άλλη πόρτα»

Ευχές για Καλή αποκοπή.

Ορέστης Καππάτος

Βιβλιογραφία
«Ζιζάνιον» του 1901
«Αναμνήσεις & προοπτικές τ ΄ Αργοστολιού» Παναγή Αντίπα
«Το Αργοστόλι Διασκεδάζει» Αγγελοδιονύση Δεμπόνου
«Αργοστόλι η χαμένη πόλη» Σπύρου Αντωνάτου
«Εικόνες & Θύμησες παλιάς Κεφαλονιάς» του Γεράσιμου Λουκάτου