Πέμπτη, 19 Οκτώβριος 2017 22:46
Πέγκυ  Καραμπάτου

Η Πέγκυ  γεννήθηκε στην Λακωνία και ζει μόνιμα στο εξωτερικό. Σπούδασε Γερμανική Φιλολογία, Φιλοσοφία και Ψυχολογία στην Γερμανία όπου και εργάζεται. Είναι επίσης μια νέα συγγραφέας και ασχολείται με την ποίηση, τη στιχουρχική, το σενάριο και τη σάτιρα. Εδώ και μια πενταετία, έχει υπό την ευθύνη της τα κοινά και τις υποχρεώσεις του ελληνικού σχολείου στο Ίνγκλεχάιμ ως πρόεδρος του Δ.Σ. Είναι παντρεμένη και έχει μια κόρη την Αναστασία – Σαβίνα.

Κατάθλιψη, ορισμός, συμπτώματα, αντιμετώπιση. Της Πέγκυ Καραμπάτου Φιλόλογος, Ψυχολόγος, Συγγραφέας

Η κατάθλιψη είναι ένας ορισμός κατάστασης του ψυχισμού μας, που έχει τεράστιες διαφορές, στην καθημερινή ζωή και στην κλινική της έννοια.

Στην καθημερινότητα πχ, κατάθλιψη, εννοούμε μια κατάσταση θλίψης και μελαγχολίας, μια κατάσταση που η διάθεση μας δεν είναι καλή και πονάμε, όταν έχουν συμβεί γεγονότα που μας μελαγχολούν και μας στεναχωρούν. Αυτό είναι συνήθως παροδικό και σαν περάσει η στενάχωρη μπόρα, περνάει και αυτό. Η ζωή είναι προγραμματισμένη να συνεχίζεται, όπως και να έχει , όπως να απαιτούν οι συνθήκες της, ξεκάθαρος ο νόμος της φύσης. Η κλινική κατάθλιψη στην ψυχολογία και στην ψυχιατρική, αναγνωρίζεται ως ψυχική ασθένεια. Έχει συμπτώματα ποικίλα και διαφορετικά για τον κάθε άνθρωπο πολλές φορές και το βασικότερο, αλλοιώνει και ζημιώνει την ποιότητα της ζωής του, μα και επηρεάζει αρνητικά και τους γύρω του που την βιώνουν μαζί του. Όταν ένας άνθρωπος βιώνει την κατάθλιψη ως ψυχική ασθένεια και τον ρωτήσουμε να μας περιγράψει τον εαυτό του και τα συναισθήματα του, οι απαντήσεις που λαμβάνουμε, είναι από λύπη έως απόγνωση και σκέψεις θανάτου έως αυτοκτονίας. Στα ενδιάμεσα, υπάρχουν άλλα τόσα για την περιγραφή των αρνητικών συναισθημάτων μα και σκέψεων, όπως από τάσεις εκδίκησης έως μίσος. Πως μπορεί θα ρωτήσετε ένας άνθρωπος, που τα βλέπει όλα μαύρα και είναι πεσμένος ψυχολογικά, να νιώσει τα ακραία αυτά συναισθήματα, όταν θεωρούμε πως στην κατάσταση της κατάθλιψης, το άτομο είναι παθητικό, έως ανήμπορο; Εδώ είναι το μεγάλο λάθος των ανθρώπων που δεν γνωρίζουν και μόνο είναι παρατηρητές και κάνουν τις υποθέσεις τους, μα και πολλές φορές των ίδιων των ειδικών, που δεν έχουν κάνει την σωστή διάγνωση, άλλοτε από αδυναμία και άλλοτε από την ικανότητα του ασθενή, να ξεφεύγει από την αλήθεια που παρουσιάζει.

Τα αίτια της κατάθλιψης, έχουν πολλούς παράγοντες. Τα κύρια σημεία όλων όμως, είναι η προδιάθεση, το περιβάλλον, ασθένειες και αλλαγές στην ψυχολογία, η μη αποδοχή της πραγματικότητας, οικονομικά και οικογενειακά προβλήματα, μα και η κληρονομικότητα του ατόμου, κάτι που ακόμα και σήμερα, δεν θέλουμε να παραδεχτούμε και να αποδείξουμε από κοινού ασθενείς και ειδικοί. Και όμως πολύ συχνά, σε ένα σπίτι, σε μια οικογένεια, που βιώνεται κατάθλιψη και υπάρχει προϊστορικό, σαν ντόμινο ακολουθούν και οι υπόλοιποι οικείοι και απόγονοι, ίσως και χρόνια μετά, ψάχνοντας το γιατί και εγώ και γιατί τώρα ή πως έγινε, αφού το βίωσα με την μητέρα ή τον πατέρα μου πχ και το είδα να καταστρέφει τον αδερφό ή την αδερφή μου και ήξερα τα συμπτώματα, μα και τις συνέπειες! Η κατάθλιψη, ως μια ψυχική ασθένεια, εσωκλείει μέσα της διαταραχές διάθεσης, ψυχισμού και πνευματικής υγείας. Η κακή διάθεση πχ ή η χαμηλή αυτοεκτίμηση, αναντίρρητα μας κρατούν μακριά από κάθε όμορφη και θετική δραστηριότητα και αντιμετώπιση της ζωή μας. Οι καταθλιπτικοί ασθενείς, επηρεάζονται σε όλες τις πλευρές του βίου τους και αδυνατούν να αισθανθούν ικανοποίηση, χαρά, κίνητρο, εμπιστοσύνη και το νόημα της ζωής και έχουν την τάση να γεμίζουν σκέψεις και συναισθήματα αρνητισμού, αυτοκριτικής, απελπισίας, μίσος για τον εαυτό τους, μα και για τους άλλους ανθρώπους που είναι καλά ή τους θεωρούν αιτία του κακού τους και της δυστυχίας τους, χωρίς να κάνουν κάτι για να αλλάξουν την κατάσταση τους ή να απομακρυνθούν από ό,τι τους αρρωσταίνει, προσκολλημένοι στο παρελθόν, χωρίς ανοιχτό βλέμμα για το μέλλον. Είναι πιο εύκολο να λέμε φταίνε οι άλλοι για όσα δεινά βιώνουμε, παρά να παραδεχτούμε, να αποδεχτούμε και να αποφασίσουμε να αλλάξουμε. Στις σοβαρές περιπτώσεις κατάθλιψης, αναγνωρίζονται και συμπτώματα ψύχωσης, εμμονές, φοβίες, πανικός, έως τάση αυτοκτονίας. Όταν η ψυχή νοσεί, πως μπορεί το σώμα και το μυαλό να συνυπάρχουν με υγεία; Όταν ο άνθρωπος που υποφέρει από κατάθλιψη, στην όποια μορφή της, δεν αναζητά βοήθεια και δεν συνεργάζεται με συνέπεια για να αντιμετωπίσει το προβλήματα του, πως μπορεί να τελειώσει ποτέ από μέσα του αυτή η άσχημη κατάσταση; Κατάθλιψη, δεν σημαίνει γίνομαι πάντα αδύναμος, ανήμπορος, έρμαιο του καθενός και παθητικός, μα μπορώ να γίνω κακός, εκδικητικός και επικίνδυνος, όταν το μυαλό μου δεν μου επιτρέπει η ψυχή μου να δουλεύει για το καλό και να σκέφτεται όμορφα. Οι άσχημες καταστάσεις της ζωής, τα απρόοπτα, ο θάνατος, η βία, τα παιδικά τραύματα, μια αρρώστια, μπορούν να οδηγήσουν στην κατάθλιψη, μα δεν είναι ούτε απαραίτητο, ούτε δικαιολογία. Αν σας πω, πως βολευόμαστε μέσα στην αρνητική στάση ζωής μας, θα με πιστέψετε; Αν σας πω, πως είναι πιο εύκολο να κλαιγόμαστε, να μοιρολατρούμε, να κατηγορούμε τους άλλους για να μας λυπούνται ή να τους κρατάμε δίπλα μας και να παίρνουμε αυτά που θέλουμε και δήθεν διακαιόμαστε, θα συμφωνήσετε ή θα με κατηγορήσετε για έλλειψη ευθύνης των λέξεων μου;

Η κλινική διαγνωσμένη κατάθλιψη, έχει πολλές μορφές, φάσεις, συμπτώματα, ορισμούς, θεραπευτικές αγωγές, λύσεις έως και αδιέξοδα. Η αδυναμία συγκέντρωσης και η φτωχή μνήμη, η παραίτηση από κάθε είδους κοινωνική συναναστροφή, η μειωμένη ή και υπερβολική libido και σκέψεις αυτοκτονίας, μπορεί να είναι κατάθλιψη, είναι κατάθλιψη μα και όχι. Η μεγάλη αυπνία μα και η υπνηλία, η ανορεξία και η προσφυγή στο υπερβολικό φαγητό, είναι επίσης για κάποιους συμπτώματα. Η κατάθλιψη μπορεί να συνυπάρχει με άλλα νοσήματα, όπως ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά, η νόσος του Πάρκινσον, μια ορμονική αλλαγή πχ υποθυρεοειδισμός, ακόμα και η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια. Τα αίτια της κατάθλιψης, δεν είναι σαφή ακόμη και είναι πολύ επικίνδυνο να κάνουμε αυτοδιάγνωση ή να αμελούμε τα καμπανάκια που χτυπάνε μέσα μας όταν βλέπουμε, πως κάτι δεν πάει με εμάς καλά. Μάλλον προκύπτουν από συνδυασμό γενετικών παραγόντων και στρεσογόνων περιβαλλοντικών συνθηκών. Όπως και να έχει, όποια μορφή και να έχει, τα συμπτώματα της κατάθλιψης, περιλαμβάνουν καταστροφή στον θετικό τρόπο σκέψης του ατόμου, όπου τίποτα δεν έχει νόημα και δεν μπορεί να αντλήσει ικανοποίηση από πουθενά. Κάποιοι θα βρουν στο αλκοόλ ή στις ουσίες διέξοδο, κάποιοι στα τυχερά παιχνίδια, κάποιοι θα μείνουν κλεισμένοι σπίτι τους με τα παράθυρα κλειστά και θα νιώθουν απελπισία. Για να αντιμετωπίσει κανείς την κατάθλιψη, χρειάζεται να μοιραστεί το πρόβλημα του και να δουλέψει πάνω σε αυτό. Επίσης χρειάζεται να έχει ασχολίες, που να τον κάνουν να νιώθει ευχάριστα και να μην αναλαμβάνει μεγαλύτερες ευθύνες, από εκείνες που μπορεί να φέρει εις πέρας. Οι συγγενείς, οι φίλοι, ο/η σύντροφος, άλλοτε είναι υποστήριξη και άλλοτε πρόβλημα που επιδεινώνει την κατάσταση. Αναγνωρίζουμε τι και ποιος μας κάνει καλό και απομακρυνόμαστε από εκείνους που δεν είναι για την ψυχολογία μας σωστοί και οι ίδιοι τους ‘’υγιείς’’ με τις ζωές τους. Μια κατάθλιψη προκαλεί αρνητισμό, μα οι αρνητικές σκέψεις, δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα, δεν είναι η αλήθεια, αλλά τα σκοτεινά στοιχεία της κατάθλιψης που μας αρρωσταίνουν, αν δεν τα αντιμετωπίσουμε. Αγχώδης κατάθλιψη, εποχιακή, επιλόχειος, άτυπη, ψυχωτική, μελαγχολική, δυσθυμία, διπολική, χρόνια, ελάσσων, σχιζοφρένεια, κυκλοθυμική κατάθλιψη κλπ., είναι όροι γνωστοί για τους ειδικούς, άγνωστοι για τους υπόλοιπους όπως και για τον ίδιο τον ασθενή και οι γραμμές τους λεπτές, όπως και τα ψιλά τους γράμματα εύθραυστα. Η φαρμακευτική αγωγή, μπορεί να βοηθήσει την κατάθλιψη, μα δεν είναι πάντα η τέλεια ή η απόλυτη λύση. Είναι λυπηρό ειδικά στην χώρα μας η εύκολη προσφυγή στο ηρεμιστικό έως ψυχοφάρμακο και όλο αυτό, με τόση ευκολία και τόση ασυνέπεια. Είναι πολύ εύκολο να καταπίνεις τα χαπάκια σου για να έρχεσαι στα ίσια σου, από το να βάλεις κάτω τον εαυτό σου και να δουλέψεις σωστά μαζί του, έως και να τον μαλώσεις, πόσο μάλιστα να τον αποδεχτείς και να επιτρέψεις να εμπιστευτείς να σου ακουμπήσουν την ψυχή και να σε βοηθήσουν να μην πονάει. Είναι ντροπή για πολλούς να μιλήσουν ανοιχτά για την οποιαδήποτε μορφή κατάθλιψης τους ή των ψυχικών ασθενειών τους. Το κρύβουν, το κουκουλώνουν, το αρνούνται και χαλάνε όχι μόνο την ζωή τους, μα και την ζωή έως υγεία των ανθρώπων που τα βιώνουν δίπλα τους. Παραδέχομαι, αποδέχομαι, συνεργάζομαι, κατανοώ, προσπαθώ, θέλω και μπορώ…..αυτές τις λέξεις κλειδιά σας δίνω για συμβουλή. Και την ευχή να βρεθείτε ‘’στα χέρια’’ του σωστού ειδικού, του σωστού ανθρώπου στην ζωή σας, του σωστού γονιού, του σωστού συντρόφου, του σωστού εργοδότη, την σωστή και δυνατή στιγμή σας, ακόμα και στην μεγαλύτερη λάθος εποχή της κοινωνίας μας και του πολιτισμού μας.

 

Πέγκυ Καραμπάτου

Φιλόλογος, Ψυχολόγος, Συγγραφέας