Παρασκευή, 22 Σεπτέμβριος 2017 07:33
Πέγκυ  Καραμπάτου

Η Πέγκυ  γεννήθηκε στην Λακωνία και ζει μόνιμα στο εξωτερικό. Σπούδασε Γερμανική Φιλολογία, Φιλοσοφία και Ψυχολογία στην Γερμανία όπου και εργάζεται. Είναι επίσης μια νέα συγγραφέας και ασχολείται με την ποίηση, τη στιχουρχική, το σενάριο και τη σάτιρα. Εδώ και μια πενταετία, έχει υπό την ευθύνη της τα κοινά και τις υποχρεώσεις του ελληνικού σχολείου στο Ίνγκλεχάιμ ως πρόεδρος του Δ.Σ. Είναι παντρεμένη και έχει μια κόρη την Αναστασία – Σαβίνα.

Τι σημαίνει ηθική και πόσο υποκειμενική είναι. Της Πέγκυ Καραμπάτου Φιλόλογος, Ψυχολόγος, Συγγραφέας

Ο ορισμός αυτής της βαρυσήμαντης λέξης, δεν είναι μόνο δύσκολο να δοθεί ή και να αναπτυχθεί ως θεματική ενότητα, αλλά κυρίως να εννοηθεί, καλύπτοντας όλους μας και όχι μόνο το γενικό σύνολο.

Ως ηθική, έχουμε συνηθίσει να καταλαβαίνουμε και να αναφερόμαστε, στην ορθότητα ή την μη αβρότητα των πράξεων και των λέξεων μας. Ωστόσο, στα θέματα ηθικής σπάνια υπάρχει γενική συμφωνία απόψεων και ακόμα και ο προσδιορισμός, ποιο είναι το κεντρικό ή θεμελιώδες ζήτημα, αποτελεί αντικείμενο διαφωνιών. Δεοντολογικά, ηθική σημαίνει κυρίως το λάθος και το σωστό, σε ότι κάνουμε και λέμε, με αντίκτυπο τον χαρακτήρα μας, τις συνέπειες, την κοινωνία. Μιλώντας για ηθική, το κεντρικό ζήτημα μας είναι, τα στοιχεία που καθορίζουν το ήθος, τις ηθικές αρετές του χαρακτήρα ή τον τρόπο ζωής που θα πρέπει να ακολουθεί ο κάθε ένας μας, για να είναι σωστός όχι μόνο απέναντι στα μέτρα και σταθμά των γραπτών και άγραφων νόμων, μα κυρίως της συνείδησης του. Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν ή και αλλοιώνουν τον ορισμό της ηθικής. Πολιτισμικά, κοινωνικά, γεωγραφικά, ακόμα και τεχνολογικά, το περιβάλλον είναι αυτό που διαμορφώνει τις ανάγκες των ανθρώπων στο να αναφερθούν και να τηρήσουν την ηθική. Όσο πιο πρωτόγονο το περιβάλλον, τόσο άσκοπο είναι να μιλάμε για ηθική, όπως στον γνωστό μας ορισμό την αντιλαμβανόμαστε. Και όμως, κοιτάζοντας γύρω μας και βάζοντας και εμάς τους ίδιους στο καντάρι της ηθικής, πόσες φορές είμασταν επιλεκτικοί απέναντι της και πόσες φορές καταπατήσαμε από εγωισμό και υποκειμενική αντίληψη των πραγμάτων , όλα όσα μας έμαθαν πως δεν είναι σωστά; Πόσες φόρες είπαμε έλα μωρέ, αφού το κάνουν και οι άλλοι τι πειράζει που και το κάνω ή δεν το κάνω και εγώ; Το συμφέρον μας, η μη πληρωμή των συνεπειών, η αποφυγή της τιμωρίας και της αλήθειας, μας απομάκρυναν από όλα όσα στους άλλους λέμε πως δεν είναι σωστά και όμως εμείς οι ίδιοι μας δεν τηρούμε.

Τι είναι καλό και τι κακό; Τι είναι ηθικό και τι ανήθικο; Τι είναι αποδεκτό και μη αποδεκτό; Γιατί το κάνουμε παρόλα αυτά και γιατί δεν το τηρούμε, ενώ γνωρίζουμε πως μακριά δεν φτάνει κανείς με το ψέμα και το λάθος; Η ηθική, δεν είναι ένα λαμπερό και βολικό πανωφόρι που το φοράς όποτε θέλεις να κάνεις φιγούρα. Είναι το καθημερινό σου ρούχο και σε χαρακτηρίζει. Ηθική είναι η ψυχή σου, η ματιά σου ακόμα, οι λέξεις σου, οι σκέψεις σου, η προθυμία σου, ο σεβασμός σου και η πληρωμή του χρέους σου απέναντι στους συνανθρώπους σου και συνοδοιπόρους της ζωής σου. Ο αληθινός δείκτης πολιτισμού και κυρίως της επιτυχίας του, δεν είναι το επίπεδο του πλούτου ή της μόρφωσης, ούτε οι προσωπικές απολαβές, είναι το προσωπικό ήθος. Μην μπερδεύετε την κοινωνική, ούτε τη σεξουαλική, ούτε τη χριστιανική ηθική. Η ουσιαστική ηθική, είναι η επαφή με την ίδια τη φωνή της συνείδησής μας. Κάθε άνθρωπος βλέπει τον κόσμο με τα δικά του μάτια, τον αξιολογεί δηλαδή όπως αυτός είναι συνηθισμένος, μ’ ένα δικό του τρόπο, ξεκινώντας από μερικές γενικές κατευθύνσεις. Ο Κομφούκιος έχει διδάξει, πως η απόλυτη αρετή συνίσταται από την ικανότητα να τηρείς τους πέντε κανόνες: σοβαρότητα, γενναιοδωρία, ειλικρίνεια, συνέπεια, καλοσύνη. Απόλυτα ενάρετος, σωστός, αλάνθαστος και άγιος, δεν είναι κανένας μας. Όλοι έχουμε καλές και κακές πτυχές. Ο τρόπος που φερόμαστε στους άλλους, οι πράξεις μας και κυρίως η απραξία μας, καθορίζουν το ήθος μας. Η βολική αυτοδικαιολογία και η άφεση αμαρτιών, που ο καθένας υπερασπίζεται την προσωπική και υποκειμενική ηθική του, αν βέβαια έχει και έχει συνειδητοποιήσει τι είναι, δεν θα σταματήσει ποτέ, αφού αυτό που περισσότερο φοβάται ο άνθρωπος είναι να κριθεί, να παραδεχτεί και να πληρώσει το λάθος του.



Ο Πλάτωνας, ασχολήθηκε όσο κανείς φιλόσοφος με το κεφάλαιο αυτό και προσπάθησε να διδάξει την ηθική μεταφυσικά. Για αυτόν, ο ορισμός έχει και περιοριστική μεθολογία. To ιδιαίτερο στην ηθική του Πλάτωνα είναι, ότι δεν βλέπει τις αρετές απλώς σαν ιδιότητες του ανθρώπινου χαρακτήρα, που έχουν ηθική αξία και είναι συναρτημένες με την ψυχική και ηθική καλλιέργεια του ανθρώπου, αλλά τις παρουσιάζει σαν υπερβατικές ιδέες συγκεχυμένες με την ανθρωπολογία και την σχέση με το θείο στοιχείο. Αυτές οι ιδέες, που είναι αξίες, δίνουν στον άνθρωπο την πληρότητα του. Τελικός σκοπός του ανθρώπου είναι για τον Πλάτωνα, να εξαγνιστεί ηθικά, να καθαρθεί, ψυχή, πνεύμα και σώμα. Ένας άνθρωπος δηλαδή ελεύθερος από τα πάθη του, τις αδυναμίες του, τις παραβάσεις των υποσχέσεων και των αντιλήψεων του μα κυρίως, ένας άνθρωπος δίκαιος. Και εγώ αναρωτιέμαι, που φέρω στην καμπούρα μου σάρκα, οστά, πάθη, αδυναμίες, επιθυμίες, όνειρα, αντοχές και κυρίως πληγές, ζώντας και δρώντας ή και αδρανώντας, σε μια νέα εποχή πραγμάτων, μιας δήθεν εξελιγμένης ζωής, που είναι πολύ μακριά από όλες αυτές τις θέσεις και τους αντιλόγους, ποιος θεός ή άνθρωπος είναι δίκαιος για όλους; Ποιος είναι ηθικός κατά παραγγελία και ευσυνείδητος μέσα από την συναισθηματική ωρίμαση του; Ποιος είναι έτοιμος να παραδεχτεί το κακό που έκανε και κάνει, το άδικο και το λανθασμένο, αφού το να αποποιηθείς ευθύνες και να κρύψεις αλήθειες, είναι πιο εύκολο και ανώδυνο; Στο μέτρο της απόφασης, ίσως να υπάρχει η χρυσή τομή και η λύση. Στο να γυρίσεις την πλάτη σε όσα δεν σου ταιριάζουν και ξέρεις πως δεν είναι για σένα και σε προδίδεις αν ακολουθήσεις τον όχλο των δήθεν και των έλα μωρέ και τι έγινε…..ηθική είναι να μην μπαίνεις καν στην διαδικασία να συμβιβαστείς για να ταιριάξεις εκεί που δεν χωράς. Όλα υποκειμενικά και της στιγμής, αυτό είναι τελικά ακόμα και η μεγάλη αξία της ιδέας της ηθικής, που λέμε πως θέλουμε να εισπράξουμε από τους άλλους, μα οι ίδιοι μας δεν τηρούμε.

 

Πέγκυ Καραμπάτου



Φιλόλογος, Ψυχολόγος, Συγγραφέας